22 januari, 2017

Het startschot voor de wereldwijde Derde Golf?

Zomaar een beeld geplukt van twitter, na afloop eigenlijk - want tijdens de mars zelf was ik mede bezig gegevens en liefst beeld te verzamelen voor het lopende liveblog op Krapuul.
Dat de demonstraties wereldwijd vreedzaam verliepen is een wonder. Maar nog meer wonder lijkt het de mate van georganiseerdheid: honderdduizenden in de grote steden van de VS, tot over een miljoen in Washington DC. Veel meer dan de demonstraties gepland voor de inauguratiedag was dit het antwoord op de verkiezing van een fascist tot president van de VS.
Moge die georganiseerdheid blijven en tot meer leiden. Wereldwijd.
Fotoreeks New York Times.

21 januari, 2017

Samen kunnen we het aan


It can't happen here, Mothers of Invention


Kiss my ass, Country Joe McDonald


Tony Orlando treedt dan als enige "grote naam" op voor de inauguratie van Trump?! Een naam van vele decennia geleden, en die kinderachtige liedjes als tik op de verwarmingsbuis en bind een geel lintje zijn best toepasselijk. Candida vond ik wel een goed nummer, en dat speet mij even. En dan blijkt dit het origineel. Herinnert aan de Latin sound die de Drifters nogal eens neerzetten in de jaren zestig.
The Corporation. Nee, ik weet verder ook niets van de band, al spel ik deze zin dan wel goed.



19 januari, 2017

Wat in de blik van een dier besloten ligt

Dierenbevrijding is autobestrijding, schreef Maarten 't Hart in zijn misschien wel belangrijkste boek, over Ratten. In ruimer beeld: geen mensenbevrijding zonder dierenbevrijding, en omgekeerd. Dit is een criterium voor het wegen van gedachten of daden van namen die vallen in verband met dierenbevrijding. Toen vegetarisme nog iets excentrieks was kreeg men in de afgelopen decennia nog wel te horen: "ach, Hitler was ook vegetariër". Nu maakt het een koe niet uit of de Boeddha, Socrates, Gandhi of Hitler haar niet opeet, en in deze vaststelling ligt mijn eigen conclusie aangaande dierenbevrijding besloten (een jaar of twintig geleden noemde ik het dekolonisatie), waarover later.

Voor de Europese wereld geldt iemand als Jeremy Bentham als wegbereider van het idee van dierenrechten en -bescherming, door de vraag voorop te stellen: kunnen zij lijden? Mensen die het antropocentrisch noemen om te concluderen dat dieren lijden hebben de mogelijkheid van dit lijden bij voorbaat weggedefinieerd. En nooit sluitend: het dier is een Totaal Ander, maar om vivisectie goed te praten is het dan weer niet zo heel Ander. Ik vind Bentham een slecht voorbeeld. Hij is de bedenker van het panopticum, de gevangenis waarin de bewaker ongezien alle gevangenen in de gaten kan houden door een vernuftige constructie, die in de koepelgevangenis nog tot uiting komt. Dat Bentham niet helemaal lekker was wordt geïllustreerd door zijn wens zelf gevangenenbewaker in zo'n panopticum te zijn. De wens is nooit vervuld. Wie er niet bij stilstaat dat opsluiting van mensen ook lijden met zich meebrengt is gediskwalificeerd, punt uit.

Het idee dat een dier een gevoelloze machine is kon alleen opkomen in tijden waarin machines ontwikkeld werden. Zo is ook de vereenzelviging van levende medewezens, tot en met medemensen, met geld, inherent aan de kapitaalsverhouding. Dat dieren afgebeuld worden met de gedachte dat ze geld moeten opbrengen als machine is tamelijk recent. Kortom, nogmaals, zonder mensenbevrijding geen dierenbevrijding, en omgekeerd. Dit maakt dat het streven ondanks de mogelijke zelfidentificatie van degenen die zich er voor inzetten, bij de linkse/socialistische traditie past. Ten hoogste ook bij de inmiddels uitgestorven echt-liberale stroming in de geest van Mill. De zich zo graag op het burgerlijk materialisme beroepende marxismen (dan spreekt men wel van "historisch" of zelfs van "dialectisch" materialisme) laten het in dit opzicht afweten. Of is dit niet zo?

In een biografie van Adorno kwam ik dit verder losstaande citaat uit een brief aan Horkheimer tegen: "Eigenlijk bestaat filosofie daartoe, dat na te komen, wat in de blik van een dier besloten ligt". Dit is geen constatering, dit is een programma. We zijn hier bij de Frankfurter Schule, waarvan de leden in het algemeen over het hoofd worden gezien als het gaat over de geschiedenis van de dierenbevrijding. Omdat het mijn persoonlijk dierbare marxistische school is vond ik het een plezierige ontdekking bij wijze van vervolg op het citaat van Adorno dit overzicht aan te treffen.
Horkheimer: "In de blindheid ten aanzien van het enkele bestaan van de dieren heeft zich in de huidige Europese maatschappij de geremde ontwikkeling van de intelligentie en instincten getoond. Hun lot in onze beschaving weerspiegelt de gehele kilte en geborneerdheid van het heersende menstype."
Het is een wat verborgen onderwerp bij Herbert Marcuse in One dimensional man: de kritiek op de objectivering van het leven, de instrumentalisering van de natuur en speciaal dieren. In een voetnoot toont hij zich boos over het weigeren van pauselijke ondersteuning van dierenbescherming - dat hoeft niet, want dieren hebben geen onsterfelijke ziel. Vond de paus (Pius XII).

*

De Partij voor de Dieren kan alleen waarachtig partij voor de dieren zijn, als zij ook partij voor de mensen is. En dit impliceert vooral ook: als zij een groene partij is. Dit komt volledig tot uiting in het huidige programma.
Er zijn dingen gebeurd de afgelopen paar jaar die mij wel weninge en knersinge der tanden hebben bezorgd. Het beklemtonen van hoe erg onverdoofd slachten is - ik zal het niet bagatelliseren, maar het is een verkeerde prioriteit, en dit zeker in het huidige politieke klimaat: het sluit aan bij de vigerende haat jegens islamieten, waar de joden dan ook nog eens bij komen. Ik zou niet kunnen zeggen of en wanneer er een ogenblik komt dat dit wel bespreekbaar zou kunnen zijn. Nu niet, er zijn echte prioriteiten.

Ook het onderschrijven van de reclamecampagne voor De Telegraaf op kosten van de spreekwoordelijke belastingbetaler, GeenPeil, het onzinnige referendum over een EU-handelsassociatie met Oekraïne, is een politieke misser van formaat. Ik streep het weg tegen het uitdrukkelijk weigeren deel te nemen aan de "sectie stiekem" en het schandalige Marokkanendebat. Ik heb mijn twijfels over het idee van "dierenrechten". Het recht om met rust gelaten te worden vind ik het belangrijkst, en als er dan toch veeteelt blijft: het erkennen van het huisdier als mede-levend wezen.
Maar goed, Willem Schinkel kwalificeert de Partij voor de Dieren als het links-van-links dat in de politiek nodig is om haar ook echt politiek te doen zijn. Naar zijn diagnose de enige partij die niet op D66 wil lijken. Toch nog iets waarmee Nederland onverwacht en bijna onvermoed in een voorhoede is. Een voorhoede-gedachte waarbij ik mij ondanks een en ander thuis voel.

18 januari, 2017

Winterbeeld 2017 - de Amstel

De stad oogt bijna zwart-wit, ook aan de rand, en het water zit tegen de ijsvorming aan. Een kleurvermindering die ook stilte uitdrukt. Wel zijn er nog planten in te zien en een meerkoet dobbert voort.
Als gediplomeerd roei-instructeur moet ik mijn verbazing uitspreken over deze twee roeiers: het is te koud, schadelijk voor het materiaal.
Dauwdruppels in ijzige stekels veranderd
Rozebottels waar de vorst zeker overheen is geweest...

17 januari, 2017

Het jaar van de koekoek



Uitbundige voorjaarszang, een mannelijke koekoek die van geen ophouden lijkt te willen weten.
De laatste jaren hoor ik hem nog maar zelden, misschien kom ik op de verkeerde plaatsen. Maar wellicht ook nemen de vogelsoorten waarop de koekoek parasiteert af en daarmee ook de koekoek.
Voelbescherming ziet de koekoek als een indicator van de gezondheid van het landschap - is het afwisselend genoeg. Voor de diagnose dienaangaande hebben we volgens mij geen cijfers over het afnemen van de koekoek nodig.
Maar kijkt u daar verder.

16 januari, 2017

De insecten van vroeger

Thijsse schrijft in zijn boek over vogelzang dat je je raam of deur maar hoeft open te zetten en je hoort vogels - ongeacht het seizoen, hoewel augustus de stilste maand is. Toen ik het las drong tot mij door dat het waar was. Bijzonder en toch alledaags. Enkele decennia later is het opvallend stil als ik het advies van Thijsse opvolg. De meest vaste zangers zijn verdwenen uit de stedelijke omgeving waar ik mij bevind. Er was de tijd van het jaar dat je er veel doodgereden op het wegdek in de straten zag, ze vlogen dan laag over de grond. Bij tuinvogeltellingen komt de huismus nog steeds bovenaan of zeer hoog genoteerd, maar zolang als ik er aan meedoe heb ik er maar een doodenkele keer een gezien. Een van de oorzaken van het op veel plaatsen verdwijnen van de huismus is een tekort aan insecten, waarmee de jongen gevoerd worden. De volwassen huismus is hoofdzakelijk zaadeter. Niet alleen de afwezigheid van de huismus maakt dat de Silent spring van Rachel Carson in grote trekken werkelijkheid is. Of het nu DDT is of andere "gewasbeschermingsmiddelen", de uitbundige aanwezigheid van insecten waarvan de vogels leven is er niet meer. En daarmee is ook de vanzelfsprekende aanwezigheid van zangvogels voorbij.

Boven de straat hingen - als kind ontging het mij dat hun aanwezigheid aan seizoenen gebonden was - grote libellen. Je kon ze wat beter bekijken op de spoordijk, het enige "groen" direct in de buurt, behalve de bomen. Op de dijk sprongen ook veel sprinkhanen rond. Vraag mij niet wat ons er toe bracht ze te vangen en met een blaadje groen in een potje te stoppen. Waaruit ze tenslotte ook weer ontsnapten, gelukkig achteraf. In de tuin krioelde het van dierenleven. Veel kevers als blikvangers, in allerlei maten: kortschildkevers, ook wel zwartlijven genoemd, tuinloopkevers en ook weer die sprinkhanen. Niet zo lang geleden kwam ik bij een maandelijkse demonstratie haast ambtshalve op spoordijken. Ik zag er geen sprinkhanen meer - en die vallen op doordat ze eenvoudigweg wegspringen waar je loopt. Of moet ik sprongen zeggen? Ik tuinier ook al weer jaren en pas als ik er bij stilsta in gedachten mis ik die overvloed aan kevers, ik kom ze nog maar zelden tegen. Zoals er ook geen huisvliegen meer alleen of groepsgewijze hoeken slaan om de lamp. Misschien is het uit beeld verdwijnen van de huisvlieg een gevolg van het wegbergen van voedsel, ooit was een koelkast niet een alledaags huishoudvoorwerp. Maar ook hier weer: een opvallende verandering die zich in mijn levenstijd voltrokken heeft.

Hoogzomer, wij banen ons een weg over een moeilijk begaanbaar paadje door het struikgewas. Komen zowaar een sprinkhaan tegen. En op het weiland, daar verderop, zit zowaar een ooievaar. Zonder telelens is wat hier staat het beste dat ik kan vertonen van het vastleggen van dit dier. Dat op de rand van uitsterven heeft gestaan in Nederland, en waarvan ik de aanwezigheid inmiddels alweer bijna gewoon ga vinden, net als van de blauwe reiger. Voorbij het punt waar we wilden aankomen zien we een landbouwmachine in actie. Vroeger zou je zeggen: een boer ploegt er. Wat er precies geploegd wordt weet ik eigenlijk niet, maar er zit iemand in een stuurcabine en de grond wordt opengereten. Achter de machine aan zwermen houtduiven, kauwtjes, kraaien, meeuwen en ook twee statige ooievaars. Er valt daar heel wat te halen uit grond die blijkbaar nog niet levenloos gespoten is. Ook dat is tamelijk bijzonder hier in de bollenstreek.

Ik zou wel willen weten of al die vogels dan wel bijvoorbeeld kevers oppikken, dat er larven in de grond hun rust verstoord zien en eindigen in snavels staat vast. Grond die nog niet doodgespoten of -gegierd is, ook dat is bijzonder inmiddels. Zoals gangbare landbouwmethoden van nog maar zo kort geleden "alternatief" of permacultureel heten, plotseling als het ware.


15 januari, 2017

Niet de herten, maar het kapitaal



Anne Fleur Dekker bij de demonstratie in de Amsterdamse Waterleidingduinen tegen het afschieten van damherten aldaar.

14 januari, 2017

De wind, de zee, de selkie

Drie nummers van Anúna, altijd passend en speciaal in de dagen na Kerst.


Amhrán na Gaoithe


An Mhaighdean Mhara


O Maria

13 januari, 2017

Het naderend einde van de patrijs in Nederland

Het is alweer bijna twaalf jaar geleden dat ik zowaar een koppel patrijzen aan de duinrand zag, waarna ik mij afvroeg of zij nieuw waren voor dit landschap of over het hoofd gezien.
Inmiddels begrijp ik dat de twee plaatsen waar ik ooit patrijzen in Nederland heb gezien de laatste bolwerken van hun aanwezigheid in Noord-Holland waren. Het woongebied in Nederland versnippert of verdwijnt door intensieve landbouw/veeteelt waar ieder landschappelijk onderscheidend element uit verwijderd wordt. En de insecticiden, die zogenaamd verbannen zijn door de ophef rond Silent spring en die nu dan ook maar gewasbeschermingsmiddelen heten werken mee bij het uitroeien. In Friesland is de patrijs geheel verdwenen inmiddels.
Het dier is negentig procent achteruitgegaan de afgelopen veertig jaar.
De nieuwste, dramatische verspreidingskaart staat (nog) niet hier, daarvoor zult u naar Facebook moeten, vrees ik.

12 januari, 2017

Het leven verovert een levenloze plaats

Het is niet kapotgeschoten Aleppo, want daar groeit (nog) geen gras tussen de ruïnes. Groen was afwezig zolang Gunkanjima bewoond was - als kolenmijneiland voor de kust van Nagasaki. Verlaten toen de kolen opraakten, en nu een UNESCO-erfgoedplaats - destijds een plaats waar Koreaanse slaven aan het werk gezet werden. Een eeuw geleden, dan. Ooit was het de dichtstbevolkte plaats van de wereld, door mensen.
Wel aardig te zien hoe de natuur langzaamaan zo'n plaats her- of verovert.
Bron.