18 oktober, 2017

Zijn trams socialistisch?

De vraag, in de (Engelse) titel besloten, intrigeerde mij. De schrijver, Christian Wolmar, verdiept zich in het vervoersbeleid in Groot-Brittannië van de afgelopen 125 jaar. De conclusie is dat er geen beleid is geweest. Behalve dan dat van de bevoorrechting van "de auto". Noem dat dan maar eens geen beleid, zeg.

De VVD is dol op dat verhaaltje: "ze" zijn er op uit om "autootje te pesten". Het begon in de jaren zeventig, met actiestickers "Blij dat ik rij". Een nogal zichtbaar gehandicapt persoon (alles deelt mee dat het rompje mannelijk is) met hoed en stropdas en twee brede banden onder zich. De wielen naast elkaar, niet achter elkaar zoals bij een fatsoenlijk vervoermiddel. Het figuurtje is overigens heel blij met zijn (!) handicap.
(Ik vroeg mij in die dagen af of ik ooit een invalidenwagentje zou zien met deze cynische sticker, en jawel hoor - een maal slechts, maar toch. Dit is ook een reïficerende formulering, er zat iemand in uiteraard).
Met de uitdrukking "autootje pesten", waarmee iedere mogelijke beleidsmaatregel wordt bedoeld die - o, maar wacht, dat moet ik eerst zeggen. Autootjes "pest" je niet. Het "pesten", wat kan betekenen dat de maximumsnelheid verlaagd wordt, dat er parkeergeld geheven wordt, dat ergens eenrichtingsverkeer wordt ingesteld, dat een stadsbuurt autoluw wordt gemaakt - dit "pesten" is niet gericht TEGEN blik op vier wielen, maar tegen degenen die het zo hoognodig vinden zich er in te verplaatsen. "Autootje pesten" ziet af van de menselijke kant, dat er iemand achter het stuur zit die het als vanzelfsprekend privilege beschouwt fietsers en voetgangers aan de kant te jagen en zijn/haar doodsdrift uit te leven aan een zo hoog mogelijk aantal kilometers per uur, in een niemandsland waar vele anderen ook vinden dat zij dat mogen doen. Om zo snel mogelijk Ergens Anders te zijn. O ja, want tijd is geld en daar mag je levens voor op het spel zetten, dat is algemeen bekend. Zeker dat van dat egeltje of die laag overvliegende merel, van de enorme hoeveelheid insecten, tot moes geworden op de voorruit - en plotseling waren die er nauwelijks meer, wat een opluchting, hoef je je autootje niet zo vaak te wassen. Dat er jaarlijks duizenden doden vallen dankzij "het autootje" en een veelvoud aan gewonden zoniet gehandicapten ("Blij dat ik rij") dient op de koop toe genomen te worden.

Ik noem even wat voorbeelden van Amsterdam, de stad waar ik van oudsher woon en waarvan ik de wederwaardigheden van het openbaar vervoer redelijk ken.
Na bijna een eeuw door trams bediend te zijn moest de Haarlemmerstraat/-dijk per se tramvrij worden om het autootje ruim baan te geven. De tram werd een bus. Die natuurlijk net zo vast kwam te zitten in de automassa als de andere benzineslurpers. Op den duur is het resultaat dat de straat/dijk autoluw is gemaakt, dat de bus er is verdwenen en dat het even een geliefde winkelstraat werd. Tot het Heilig Marktmechanisme werd aangeroepen waarmee voor die leuke winkeltjes de huren onbetaalbaar werden en de straat/dijk weer verpietert. Das geht alles seinen kapitalistischen Gang. Voor de Engelse schrijver Wolmar is dit evenwel al heel wat beleid. Het zeer lang door sociaal-democraten gedomineerde Amsterdamse stadsbestuur vond een autootje voor iedere deur en een biefstuk in iedere pan het toonbeeld van socialisme. Toen. Is het nu anders?

Dat lijkt op een negatief antwoord op de in de titel besloten vraag, maar ik zal vast spelbederven op het vervolg dat moet komen om dit stuk niet te lang te maken: het antwoord is "ja". Zeg ik. Wolmar heeft een andere mening. Maar hij komt wel met dit betoog van een Tory uit 1977:

De particuliere automobilist wenst de kans een leven te leiden dat hem (! - het uitroepteken tussendoor is van Wolmar, maar uiteraard stem ik daarmee in) een nieuwe dimensie van vrijheid geeft - de vrijheid te gaan waarheen hij wil, wanneer hij wil en zo lang als hij wil. [p.30]

Hier spreekt oude adel. Dat u niet denkt dat het patjepeeërsproza uit de VVD-koker is.


15 oktober, 2017

Een spiegel voor de nafluiters, die onverwacht inzicht biedt

Een paar jaar geleden alweer liep de twitteractie #zeghet, over ervaringen met seksueel geweld. Dat laatste is zo "gewoon" dat er in het algemeen over gezwegen wordt. Nu werd het eens gezegd. Ik mag voor mijn gevoel alleen over mijn eigen rolletje in die actie schrijven - ik was een van de weinige mannen die kort verhaalden over een ervaring met geweld door een of meer mannen. Waarschijnlijk is zo'n ervaring ook minder ongewoon dan men het graag wil doen voorkomen. Maar de drempel voor het delen van zo'n vernederende ervaring ligt voor mannen ongetwijfeld hoger nog dan voor vrouwen, omdat het indruist tegen de ons (ja, ons) toebedeelde rol.

Zojuist dit filmpje, ingebed in een tweet, bekeken, en de bijbehorende fotoreeks op Instagram. Het klopt niet dat dit allemaal beelden van Amsterdam zijn - de meeste spelen in Catalonië - waarschijnlijk met "autochtonen" aldaar en soms met toeristen die ook daar hun kop niet houden. "Catcallers" zal met zoiets als nafluiters vertaald moeten worden. Nu, nadat kort achter elkaar twee jonge vrouwen na een seksueel misdrijf vermoord gevonden zijn in Nederland komen verhalen los over de angst van vrouwen om alleen op stille paden te gaan. Maar stil hoeven die paden niet te zijn, zoals deze reeks duidelijk maakt. Alleen is de kans op (dodelijk) geweld kleiner zo op de openbare weg in een stad.
(Er is nog een dode te betreuren in dit verband van de afgelopen paar weken, de omgeving waarin die moord heeft plaatsgevonden is dan weer minder alledaags voor de meesten).


Dan ga ik het toch nog even over mijzelf hebben.
Vele vele jaren geleden maakte ik het eens mee in een café dat ik, terwijl ik drankjes bestelde voor het gezelschap, in mijn achterste geknepen werd. Ik keek verstoord om, zag een vrouw met heel lang zwart haar die - tegen wie? - zei: "Ah, van voren ziet hij er ook goed uit." Ik handelde de bestelling af en ging naar mijn gezelschap terug en vertelde wat ontdaan wat ik net had meegemaakt.
Het gezelschap bestond verder uit vrouwen, twintigers, begin-dertigers. Zeker twee bezwoeren mij: "Daar ga je toch niet op in, hè!"
Ik heb dat overigens wel gedaan toen mijn metgezelinnen net voor mij vertrokken waren, maar ik ga daar nu verder maar niet over door.
Want dit is niet een verhaal over mij.
Of ook weer wel. Ik voel een zekere verslagenheid.
Mijn bezorgde kameradinnen hadden het niet per se over mij in die situatie.
Ik kan mij wel voor mijn kop slaan, want nu, bijna een mensenleeftijd later dringt het tot mij door.
Zij waren ervaringsdeskundigen. Met nafluiten, naroepen, handtastelijkheden, knijpen misschien. Zonder het te zeggen deelden zij hun ervaring met mij. Voor mannen is het nu eenmaal zeldzamer. Je gaat er toch niet op in, hè.

Pas door de fotoreeks hierboven schoot mij de scène weer te binnen en had ik de flits van dit inzicht.

14 oktober, 2017

De radio speelt een vergeten lied

Een portietje Brenda Lee

Autobiografische remix van Coming on strong


Walk a mile in my shoes, de Chips Moman-sound, LP Memphis Portrait


Uptight

12 oktober, 2017

Wat te doen, en wat niet

Herinnert u het zich nog, dat de voordeur van het trappenhuis waaraan ook de geachte afgevaardigde Baudet woont beklad was met een omcirkeld aatje en een vrouwenteken? De actie die was opgeëist door een zich noemend Revolutionair Anarchistisch Feministisch Front, wat de afkorting RAFF oplevert. Het geheel was beschreven op Indymedia.nl, en ja, wij hebben het desbetreffende stuk overgenomen.
In het besef dat RAFF natuurlijk als burgerschrik moest dienen, als toespeling op de Rote Armee Fraktion van de jaren zeventig in de Duitse Bondsrepubliek.
De afgelopen maanden heb ik, al was het maar vanwege de vijftigste verjaardag van "2 juni", de moord op Benno Ohnesorg, en de veertigste van de Duitse Herfst van 1977, het een en ander (nog eens) gelezen over toen.



Tot mijn verrassing vernam ik dat "Rote Armee Fraktion", afgekort RAF, dus gelijk aan de Royal Air Force die geducht bombardementen op Duitsland uitgevoerd had, eigenlijk ook als niet-serieus was uitgekozen voor wat een keuze leek in de Westduitse buitenparlementaire oppositie. Pas langzamerhand werd de naam RAF als aanduiding van "een groep" in eigen kring geijkt. De Macht gebruikte het acroniem of de volle naam tot de moordpartij in Stammheim 1977 juist helemaal niet.*) Het ging om een criminele bende, in het algemeen aangeduid als Baader-Meinhofbende of -groep (met de suggestie trouwens van enerzijds leiderschap en anderzijds "die hebben wat met elkaar", waar de heersende klasse zo dol op is). Pas toen de kern van de "bende" dood was werd de naam RAF in de publiciteit geaccepteerd. Eén verklaring daarvoor kon natuurlijk zijn dat Baader en Meinhof inmiddels dood waren. De andere was dat het ideologisch goed uitkwam "rood" met ondermijnend grof geweld te vereenzelvigen: de rechtse culturele hegemonie was inmiddels wel gewonnen. In die toestand verkeren "we" in Nederland en het grootste deel van de imperialistische wereld nog steeds, of meer dan ooit.

Ik geloof niet meer in "RAFF". Mijn vermoeden is dat de geachte afgevaardigde weet wie de deur beklad heeft, en wie hiervoor een verhaaltje op Indymedia heeft kunnen zetten - wat naar de aard van die site nu eenmaal gemakkelijk is. En het volkje achter Baudet is grof, seksistisch en racistisch maar in doorsnee niet zo dom en provinciaals als de meute achter Wilders. Dit dwaalspoor doet slimmer aan.
De middelen voor "gewapende strijd" worden traditioneel geleverd door inlichtingendiensten en speciale politieafdelingen. Nu is een kwast met wat verf als wapen genoeg blijkbaar.
Kladden, laat staan "geweld" zijn is zo min een antwoord als maar-weer-een-petitie over de BTW-verhoging of tegen de WAJONG-verlaging.
Wie schrijft het "Wat te doen?" voor dit ogenblik en deze plaats?

*) De moordpartij. Het verhaal van de zelfmoord van de belangrijkste protagonisten geloof ik inmiddels (weer) niet meer. Of we ooit nog zullen horen dat Meinhof en anderen vermoord zijn in de gevangenis en door wie, blijft de vraag.

10 oktober, 2017

Stop de executie van Clinton Young

09 oktober, 2017

Heroïneverslaving erger dan ooit in de VS

Op de voor hem typerende wijze is Louis Theroux in de donkerste krochten van het ten ondergang snellende Vierde Rijk, de Verenigde Staten, afgedaald. De eerste aflevering van Dark states was gisteravond te zien op BBC2, en toonde verontrustende beelden van totale verslaving in een voor de industrie opgegeven stadje in West Virginia.
Men zegt dat de heroïneverslaving in de VS erger dan ooit is. In ieder geval is het zuidelijke buurland México geïmplodeerd tot narcostaat.

De epidemie kan het gevolg zijn van het sterk beperken van opioïde geneesmiddelen-op-recept sinds 2010. De middelen zijn nodig om lichamelijke pijnen of de "pijn van het zijn" in te dammen. Illegale opiaten zijn stukken goedkoper en inmiddels gemakkelijker te bekomen dan legale middelen.


Er zwerven kopieën van de aflevering(en) rond op YT maar het is een kwestie van geluk of ze er ook echt nog staan - bij die copyrightacties kan ik mij nog wel wat voorstellen.

In de van mensen en menselijkheid ontdane taal van een samenvatting van onderzoek naar de epidemie:

"Het aanpakken van de opioïden-epidemie is een nationale prioriteit. Wij hebben nationale trends onderzocht bij mensen die uit het ziekenhuis of de eerste hulp ontslagen zijn vanwege misbruik van opioïden, verslaving of vergiftiging, waarbij wij gegevens hebben gebruikt van het project aangaande de kosten van gezondheidszorg en gebruik [wat "gebruik" inhoudt in deze wattige taal moet men zelf maar zien - AJvdK]. De cijfers van deze ontslagen zijn in de bestudeerde periode in het geheel gestegen, maar er werd een afname waargenomen voor ontslag in verband met voorgeschreven opioïden vanaf 2010, terwijl er een scherpe toename begon in ontslag met betrekking tot heroïne in 2008."

Bron.
Meer hierover hier.

Overdoses worden steeds talrijker sinds vanuit China via México fentanyl wordt ingevoerd, dat naar zeggen vijftig tot honderd keer zo sterk is als gangbare heroïne. Blijkbaar heeft het Prince zijn leven gekost, om een prominent slachtoffer te noemen.

08 oktober, 2017

Nergenshuizen, op geen kaart te vinden

Het valt mij niet moeilijk DE Nederlandse filosoof te noemen die wegbereider is geweest voor de ultrarechtse golf die over dit land spoelt. Ooit was hij bevrijdingstheoloog die in Cuba en China de ware gehumaniseerde samenleving waarnam aan de hand van "filosofen van de Derde Wereld" Guevara en Mao Zedong. Dat was 1975. (De andere genoemden waren Frantz Fanon, Freire en Illich, keuzes waar niet per se op afgedongen kon worden). Het was natuurlijk helemaal in de tijdgeest om Guevara en Mao als humanisten aan te prijzen.
Maar juist in Nederland heb je iets goed te maken als je zeker als niet-communist met communisten komt aansjouwen. Het zou Achterhuis niet meer overkomen.

De afgelopen tientallen jaren heeft Achterhuis zich ingezet als anticommunist eerste klasse via een nogal bijzondere invalshoek. De zich noemende reëel-socialistische wereld was gebaseerd op een utopisch ontwerp. Het maakt niet uit dat Marx en Engels zich uitdrukkelijk uitgesproken hebben tegen de socialisten van de negentiende eeuw die ontwerpen hadden en daarom utopisch werden genoemd. Juist tegen Domela heeft Marx gezegd dat het geen zin heeft recepten voor de keuken van morgen te leveren, waarmee hij te kennen gaf niets te zien in een visioen van Het Socialisme, de Toekomstmaatschappij. Dat Marx schuldig is aan het marxisme staat dan verder niet ter discussie en dat het marxisme een utopisch ontwerp is, is boven elke discussie verheven.
Eerlijk gezegd heeft het mij al die jaren verbaasd hoe je met dergelijke charlatanerie tot Denker des Vaderlands verheven kunt worden. Maar misschien moet het juist niet verrassen in het land van Rutte, Pechtold en Van Haersma Buma.

*

Sprookjes spelen zich af in tijden ("Er was ereis", zoals de Grimmvertaling het heeft) lang lang geleden, in een land hier ver vandaan. Er willen nog wel opmerkelijke dingen gebeuren in die landen, Luilekkerland is waarschijnlijk het bekendste. In de verhalen die mensen elkaar vertellen komen landen voor die nooit gezien zijn, verzwolgen door de golven inmiddels, of in dichte mist onvindbaar: het Atlantis van Plato en wie na hem kwam, Hy Brasil, de Gelukzalige Eilanden waarvan de Europese veroveraars dachten dat het de Canarische Eilanden waren en wel voor het eerst maar niet voor het laatst werd de bevolking van dit buiteneuropese gebied tot slaaf gemaakt zoniet uitgeroeid. (Ik ken alleen Landen in de Verte vanuit Europees standpunt, maar ze zullen van alle mensen over de hele wereld zijn.
Soms zijn die verhalen over die onbekende landen een echo van waargebeurde toestanden. Het land van Priester Johannes die ergens ver weg het christendom ging brengen bestond echt, in Afrika, in Azië, op allerlei plaatsen. Het verhaal van het Europese christendom is altijd een handige leugen geweest. Handig, omdat de geloofsgenoten in die eenmaal bezochte gebieden door de Europeanen niet (h)erkend werden, grof onderworpen of tot slaaf gemaakt.

Toen in Europa de landen hier ver, ver vandaan binnen bereik leken te komen werden de verhalen anders. Ze bleven in hoge mate fictie, geofictie zoals de aanduiding luidt voor de verhalen die het verdervertellen of het boek niet halen, maar ze konden geacht worden gebaseerd te zijn op reiservaringen. Zo kan Thomas More quasi-aannemelijk een bereisd man in Antwerpen, Praatjesmaker geheten (Hythlodaeus), aan het woord laten die in Utopia geweest is (Nergenshuizen zou het in goedvertaald Nederlands heten). Over de hoofden van wie geen klassiek Grieks beheerste (de allermeesten) werd een bijna kolderiek beeld van een goedgeordende samenleving hier ergens ver vandaan geschetst. Nergens in zijn verhaal drukt More uit dat hij de ordening van Nergenshuizen aanbeveelt voor enig Ergenshuizen.
Het genre is blijven bestaan, zeker tot in de vorige eeuw (Huxley's Island is een voorbeeld maar er zijn veel meer recente voorbeelden; science fiction kan als een variant gezien worden).

Behoudens de zogeheten utopisch-socialisten van de negentiende eeuw die, altijd op kleine schaal, hun ideeën in de praktijk trachtten te brengen (en daarbij van Saskia Poldervaart een zekere feministische goedkeuring hebben gekregen) heeft niemand ooit een verhaal over een utopie tot geregisseerde werkelijkheid geprobeerd te vormen. Men kan hoog springen of laag, de Sowjet-Unie, Oost-Europa, China en andere "communistisch" bestuurde landen zijn niet gebaseerd op een utopisch ontwerp. Ten hoogste zou zoiets gezegd kunnen worden van het Cambodja van de Khmer Rouge. Laat nu net Vietnam een einde gemaakt hebben aan dat regime.

*

Met Cambodja zijn we waar de identificatie van Utopia met een marxistisch-leninistisch schrikbewind wat mij betreft van intellectuele kwade trouw getuigt. Bij een Studium Generale-reeks over utopieën bij de Universiteit van Amsterdam - toen CREA nog een vrijplaats was - heb ik ter sprake gebracht dat het grootste utopische ontwerp van waarschijnlijk de afgelopen eeuwen, de Neoliberale Markteconomie van de Chicago Boys, in het geheel niet ter sprake was geweest. Dat vond Achterhuis interessant. Ayn Rand, was dat niet ook een utopiste? Ik zal uiteraard nooit weten of ik hem op een idee heb gebracht om over deze andere intellectuele charlatan te schrijven. Maar charlatannerie is en blijft het, het literaire genre van de utopie verantwoordelijk te stellen voor ongewenste regimes. En dan "toevallig" voor regimes die met links vereenzelvigd worden, niet voor allerhande vigerend rechts.

De aanleiding tot bovenstaande is het boekje Ter verdediging van Utopia van Merijn Oudenampsen (Amsterdam: Leesmagazijn, 2016). De schrijver blijft vriendelijk tegen Achterhuis die de indruk wekt zelfs het hele boek van More niet gelezen te hebben. Dat Utopia geen ontwerp is, maar onder andere satire, zou Achterhuis dan ontgaan zijn.
Omdat ik dit stuk niet zo heel lang wil maken ga ik verder niet in op het betoog van Oudenampsen. Ik ben wat feller ten aanzien van Achterhuis: hij is het Nederlandse equivalent van de nouveaux philosophes. Als anarchist zeg ik maar: hemel Cuba of China niet zo op, maar val vooral eerstgenoemd land ook weer niet zomaar af op meer dan aanvechtbare gronden.

07 oktober, 2017

We hebben allemaal onze rare stemmingen


The entertainer, Tony Clarke


So cold the night, Communards


If you don't know me by now, Harold Melvin & the blue Notes

04 oktober, 2017

Het lied van Broeder Zon en Zuster Maan

Vier oktober heet Dierendag omdat het de dag is van St. Franciscus van Assisi, die patroonheilige van de dieren wordt genoemd. De heilige voor alle gezindten verdient beter, en de dieren ook.


Cantico delle creature

Zijn hymne Het zonnelied, zoals te vinden bij de Franciscanen van Stoutenburg. De laatste encycliek van de paus die zich naar Franciscus vernoemd heeft draagt de titel van de aanhef van ieder couplet: Laudato si', wees geprezen. In de gezongen versie wordt het Si' laudato.

Allerhoogste, almachtige, goede Heer
van U zijn de lof, de roem, de eer en alle zegening.
U alleen, Allerhoogste, komen zij toe
En geen mens is waardig U te noemen.


Geloofd zijt gij, mijn Heer, met al uw schepselen,
vooral heer broeder zon, die de dag is,
en door wie Gij ons verlicht.
En hij is mooi en stralend met grote luister.
Van U, Allerhoogste, draagt hij het zinnebeeld.

Geloofd zijt gij, mijn Heer,
door zuster maan en de sterren.
Aan de hemel hebt gij ze gemaakt
Schitterend, kostbaar en mooi.

Geloofd zijt gij, mijn Heer, door broeder wind
en door de lucht en de wolken,
het helder weer en ieder jaargetijde,
waardoor Gij uw schepselen in leven houdt.

Geloofd zijt gij, mijn Heer, door zuster water,
die heel nuttig is, nederig, kostbaar en kuis.

Geloofd zijt gij, mijn Heer, door broeder vuur, door wie Gij voor ons de nacht verlicht.
En hij is mooi en vrolijk, stoer en sterk.

Geloofd zijt gij, mijn Heer, door zuster aarde, onze moeder
die ons in leven houdt en leidt
en allerlei gewassen en kleurige bloemen en kruiden voortbrengt.

Loof en zegen mijn Heer
en dank en dien Hem met grote nederigheid.

Geloofd zijt gij, mijn Heer, door hen
die vergiffenis schenken door uw liefde
en ziekte en verdrukking dragen.
Gelukkig zij die dat dragen in vrede,
want door U, Allerhoogste, zullen zij worden gekroond.

Geloofd zijt gij, mijn Heer,
door onze zuster de lichamelijke dood,
waaraan geen mens kan ontsnappen.
Wee hen die sterven in doodzonde.
Gelukkig wie zij aantreft in uw allerheiligste wil
Want de tweede dood zal hun geen kwaad doen.

Loof en zegen mijn Heer
en dank en dien Hem met grote nederigheid.

Angelo Branduardi, die u boven kunt horen, heeft zich ook aan een Nederlandse versie gewaagd.


Zonnelied

03 oktober, 2017

Marianne in Catalonië

De algemene staking in Catalonië, die hoofdzakelijk geleid werd door de twee anarchistische vakcentrales CGT en CNT, mag een groot succes heten wat mobilisatie betreft. Zij is ook een waarschuwing aan de rechtse nationalisten die het republikeinse streven ter plaatse lijken te willen kapen. In doorsnee, dunkt mij, wil men in Catalonië autonomie in een republiek Spanje. Het politieoptreden zal extra voorstanders van onafhankelijkheid geworven hebben. Of er een meerderheid voor avonturisme als zomaar de onafhankelijkheid uitroepen is valt te betwijfelen. Een algemene staking is net zo goed een waarschuwend signaal in dat verband.

Het was moeilijk in de beelden van die massale demonstraties van vandaag en het meppen van zondag een Marianne te ontwaren.
Tot nader order deze, met dank aan It's going down.