23 februari, 2017

Bestaan om te weerstaan



Het vrije festivalwezen in Groot-Brittannië (het was niet alleen daar, maar het was naar ik begrijp wel de grootste "nomadische" praktisch-anarchistische beweging) is de kop ingedrukt, in repressie gesmoord. Festivals zijn nu geordende chaos met commerciële doeleinden en hoe massaler hoe geslaagder. En gedepolitiseerd.
Er was de tijd om te reizen, nu is er een fondsenwerving voor een historische documentaire. Zo te zien is het streefbedrag al gehaald, maar als u wat overheeft kunt u hier terecht, en anders zijn er de verhalen en de beelden van "toen". En de beelden van het verleden voor de toekomst komen nog.

22 februari, 2017

De Agapemonieten (Bewoners van het Huis der Liefde)

Genealogische omzwervingen voeren ons naar Aisholt (Essehout dus) in Somerset, gelegen bij een grotere plaats die de activiteiten van de Agapemonites heeft meegemaakt. Een sekte uit het begin van de negentiende eeuw, die het gerekt heeft tot 1956. Ik houd niet van het woord "sekte", het klinkt denigrerend, maar er zitten trekjes aan die nogal naar verre verschieten vertrekken: een voorganger die zich de herboren Heilige Geest acht; een soort celibaat voor de uitverkorenen, dat dan weer niet gehandhaafd wordt en dat de voorgangers de status van harembeheerders lijkt te geven. Dit doet dan weer denken aan Lou, "de palingboer", van wie de aanhang het ergens na 1968 moet hebben opgegeven.
Geef toe, u had er ook nog niet van gehoord.

21 februari, 2017

Wordt het eerst boekverbranden of mensen verbranden?

Literatuurles is dubbelzinnig. Het kan een manier zijn om de leerlingen grondig te genezen van de behoefte ooit nog een behoorlijk boek ter hand te nemen. "Lezen voor de lijst" is dodelijk voor de leeslust, zeker als je ook nog commentaar kunt verwachten op je lijst - "niet zwaar genoeg", "te romantisch", bedenk het maar. Het is mij als gymnasiast in de jaren zestig bespaard gebleven, zodat ik mij vooral verdiept heb in Kuifje en Donald Duck. Het voorrecht van wat men dan wel privilege zal noemen - ha, dit is dubbelop.

Ik overdrijf natuurlijk wel een beetje. Van alles van Godfried Bomans kon ik bijna uit mijn hoofd declameren, en misschien nog (maar ja, die had ook een stripboekenserie op zijn naam). Maar die gold niet als serieuze literatuur. En los van de lijstverplichting ontdekte ik uit de nalatenschap van mijn opa Albert Helman, en via de onvolprezen De Slegte Arthur van Schendel. Een zwerver verliefd, aantrekkelijke titel, zeker als je zelf verliefd bent. Tussen Van Schendel en mij is het blijvende liefde geworden.

Wat mij aan klassikaal ter kennis genomen poëzie trof was wat het oosters kwatrijn genoemd wordt: rijmschema meestal a-a-b-a, met een chute in de laatste regel. Leopold die de Perzische dichter Omar Khayyám vertaald heette te hebben. Ik wil Leopold niet kleineren, ik acht hem met Gezelle de grootste dichter uit de moderne Nederlandstalige literatuur. Maar Khayyám heeft hij niet uit het Perzisch vertaald, maar uit het Engels van Edward FitzGerald. Hoe goed die in het Perzisch was is ook maar de vraag, in ieder geval permitteerde hij zich nogal wat vrijheden. Goedaardig oriëntalisme zou ik het liefst noemen, inmiddels ook bijgelicht door Edward Said.

Het oosters kwatrijn, al dan niet toegeschreven aan Khayyám, komt bij meer Nederlandse dichters voor. Ik noem Boutens, De Mérode en vooral De Haan, die hele reeksen zelf schreef zonder te pretenderen te vertalen - en hij was inmiddels in Jeruzalem gaan wonen. In "het oosten", als zionist en ter plaatse als niet-meer-zionist.

Er zijn volop klassieke, meestal Perzische dichters in vertaling te vinden. Ik zal wel wat missen bij gebrek aan kennis van het Perzisch, maar ik ga uit van goede trouw bij vertalers. 's Avonds laat wil ik nog wel eens ontsnappen aan de razende drukte van de dag door wat mystieke poëzie tot mij te nemen. Hafez, Roemi - en dan bespringt mij het overweldigend besef dat ik eigenlijk de drukte niet ontsnap. Als het aan de meute ligt die na 15 maart wil afrekenen komt de politie langs om deze boeken in beslag te nemen en te verbranden. O nee, tot nu toe betreft het "alleen" de Koran, de basis van deze poëzie. Weet die smeris veel. Weet Wilders veel. Weet zijn achterban veel. De Nederlandse dichters zullen boven het petje gaan. En FitzGerald en Goethe. Om het hier maar bij te laten.
En herkennen de gretige uitvoerders van Wilders' wil de bijbel in het Aramees (Syrisch) die hier boven mijn hoofd staat als bijbel en kunnen ze dat alfabet onderscheiden van het Arabische? Onzinnige vragen.

En dan dringt tot mij door dat de belangrijkste taak die de Lijder op zich neemt de jacht op mensen is, niet per se op boeken. En als je de gevestigde media maar als opgegeven buiten beschouwing laat - zijn er politici die hier op wijzen, die zijn grote bek van de nodige repliek dienen? Ook Pechtold doet het niet, ook Kuzu niet. Misschien zal het niet zo'n vaart lopen en mogen we in onze handjes knijpen met Rutte III straks, ook wel Bruin III te noemen.
Wat nu te lezen voor een rustig uurtje?

20 februari, 2017

Woudonderwijs

Het wiel dat steeds opnieuw wordt uitgevonden en dat mij steeds vermag te verblijden: uit de schoolbanken, veld of bos in! Thijsse deed het, de Humanitaire School deed het, Henri Roorda beval het aan en hier is de Britse, Sarah Blackwell, die het erop uitgaan propageert: Forest Schools, bosscholen. Het mogen waarschijnlijk ook parken zijn zou ik denken want in grote steden heb je weinig bos voorhanden.


De filosofie van Bosscholen is mensen van iedere leeftijd aan te moedigen en te inspireren door positieve ervaringen buiten.
Door deel te nemen in meeslepende, motiverende en uitvoerbare taken en activiteiten in een bosachtige omgeving krijgt iedere deelnemende een kans eigen motivatie, gezonde emotionele en sociale vaardigheden de ontwikkelen. Deze kunnen door zelfbewustzijn ontwikkeld worden om het persoonlijk potentieel te leren kennen.
(Van de site van Forest schools.)

19 februari, 2017

Tejo Tejo, geef mij professor Den Hollander terug! - over de "hoogopgeleide PVV-ers"

Binnen zesendertig uur had ik het uit, Jongens waren we, een verhaal over iemand die aan de Zevende Faculteit, subfaculteit A van de Universiteit van Amsterdam gaat studeren, in 1970. De schrijver, Chris van Esterik, heeft een achtergrond, vergelijkbaar met de mijne, en heeft met hetzelfde perspectief (geen, dus) gestudeerd - maar is wel terechtgekomen als schrijver dus. Ik ben nog allerlei gedachten aan het verzamelen om hier een eigen verhaal aan te besteden. Dat komt er wel op neer dat ik mij na een ingespannen studie-kerstvakantie ik iedere inhoudelijke betrokkenheid bij de subfaculteit heb opgegeven, en wel hierom.
Van Esterik heeft het over "totalitaire verleiding" en daarmee bedoelt hij de behoefte zich aan te sluiten bij de CPN, want dat was de arrebeierspetij bij uitstek voor de kinderen van de bourgeoisie. Hij wist wel beter. Ik ook. Van Esteriks betrokkenheid bij "de Nieuwmarkt" liep via de subfaculteit - de mijne niet. Dat geeft een ander perspectief. Ik had meegedraaid in het zelfbeheerde koffiehuis waar mijn serie Dubbele boterham met kaas - (papieren serie in De AS) zijn naam aan ontleent, in de buurt, en ik had er kameraden wonen of die er meestreden. Geheel buiten de studie om.

Het was wel een medestudent, maar een die ik ook niet via de subfaculteit kende, die mij vroeg: "weet jij wat een allogoon is?"
Er waren brieven namens het gemeentebestuur verspreid in de buurt waarin stemming werd gemaakt tegen allochtonen die het saneringsproces, waar de autochtonen naar uitkeken, aan het saboteren waren. Krakers van buitenaf dus, al zeiden ze het anders. Op dat ogenblik werden die termen gelanceerd in de Nederlandse politiek, en de PvdA, onder leiding van Han Lammers, en de CPN waren tegen "allochtonen". Dat woord werd niet veel later op een andere manier gebruikt, tot op de dag van vandaag aan toe.
Kijk ik dus op dat een dochter van Han Lammers "uit de kast" komt als PVV-er in de courant waar ze zo dol zijn op Wilders dat ze doen alsof ze het niet zijn? Nee, als allochtonenknuffelaar anno 1975 kijk ik daar niet van op. "B&W allemaal / knechten van het kapitaal!" riepen we niet voor niets over onder anderen Lammers. [Mocht u het stuk niet kunnen lezen zonder te betalen, u mist verder niets hoor]. *)

Sterker vind ik het geval van Theo Broersen, die zijn naam destijds als Tejo spelde. Hij is conservatief katholiek, staat er, ik vraag mij af of Tejo dat destijds nou ook was. De student die bij de actie tegen sociologieprofessor Den Hollander zei dat hij niet zijn mond hoefde te houden, ondanks het desbetreffende bevel van de professor. De professor gaf het op.
Later betoogde Broersen dat het vooral van belang was te lezen, niet om te vragen om andere studie. In dat opzicht was ik het met hem eens. Dat hij achteraf zegt dat hij het toen al instemde met medestudent Hans Janmaat - waar stond Janmaat eigenlijk voor, omstreeks 1970? Ik kan hem mij niet herinneren, maar we waren met velen, destijds.
Van Den Hollander heb ik later wat amerikanistiekboeken gelezen, en het leek mij een leuke professor, aan wie ik iets gemist had. Ik had de massacolleges toch al snel laten schieten, dus de hele affaire met Den Hollander heb ik van horen zeggen. Maar iemand die zijn eigen ervaringen met peyote beschrijft is toch leuker dan weer eens een marksistiese beschouwing over het onderdrukte proletariejaat van "Amerika", nietwaar. Waarschijnlijk kwam hij beter tot zijn recht in kleinere colleges dan in een tot de nok geladen kerkgebouw.

Tejo, pardon Theo trekt blijkens de Volkskrant zijn grens bij de belediging van Pechtold als sjaria-aanhanger. Nu stemt hij dan weer niet op Wilders. Diens racisme laat hem echter koud, integendeel, dat was juist de reden waarom hij op hem stemde.
"Hoogopgeleide" PVV-ers, Han van der Horst waarschuwt elders ook alweer voor de totalitaire verleiding van de zogenaamde intellectueel.
Trahison des clercs, voortdurend.

*) Die mevrouw Lammers, de dochter van de wethouder die de overloop geregeld heeft, het vertrek van Amsterdammers van de mindere soort naar omliggende gemeenten, socialistje hoor!, klaagt al zeker tien jaar over de verloedering van de buurt waar zij een huis gekocht heeft.

Inderdaad: lang leve onze christelijke cultuur!

Aan onze politici in campagnetijd.

Hier een bericht terug vanuit de christelijke cultuur.

Wij hebben uw flirts gezien,
en zijn blij met de hernieuwde waardering voor onze mooie traditie.
Om de renaissance van onze relatie in goede banen te leiden,
laten we graag eerst even onze kant van het verhaal horen.
Het is beter om naar elkaar te luisteren, dan over elkaar te praten.
Als u na het lezen van deze vijf stellingen nog steeds met ons verder wilt,
zien wij uit naar vier mooie politieke jaren na 15 maart.

1. Boezemvrienden worden we (gelukkig!) nooit.
Een kerk is geen politieke partij, en een politieke partij is geen kerk.
Dat moet je ook niet willen, daarvoor hebben we de scheiding van kerk en staat.
Als die twee te veel bij elkaar op schoot gaan zitten, krijg je een politieke of religieuze dictatuur
waar niet God of het volk, maar alleen de machthebbers mee gediend zijn.
Of de zetels nou naar links of naar rechts gaan, de kerk zal altijd haar eigen koers varen.
En daarin niet bang zijn om kritisch tegenover de regering te staan waar het evangelie daarom lijkt te vragen.
In de bijbel woonden de beste profeten ver weg van het paleis, voor ieders bestwil.

2. Ons koninkrijk is niet van hier.
Christenen zijn geen stemvee. Hun koninkrijk is niet van hier, hun koning is niet van deze aarde.
Dat kun je dromerig noemen (letterlijk: het hoofd in de wolken) of staatsgevaarlijk (want Jezus had geen boodschap aan Caesar).
Altijd zullen we onze handen en woorden inzetten voor een betere versie van de grond waarop onze voeten staan.
Altijd zullen we ons inzetten om het beloofde koninkrijk in godsnaam alvast wat gestalte te geven in het land waar wij leven.
Altijd zullen we verbinding zoeken met de naasten.
En toch blijft het zo dat je de christelijke cultuur onmogelijk kunt mobiliseren als politieke kracht.
Ons koninkrijk is een groteske utopie - te radicaal voor de compromissen van uw coalities,
te allesomvattend voor uw landsgrenzen, te veeleisend voor uw verantwoordelijke beleidsmakers.

3. ‘Christelijk’ is een uitnodiging, geen afgrenzing.
Iedereen mag bij de christelijke cultuur horen. Jood, Griek, man, vrouw, koning, slaaf.
Zo zei een van onze oprichters het ongeveer, de apostel Paulus.
Deze christelijke jood met een Romeins paspoort schreef dat in het Grieks.
Christen word je niet door ras of uit geboorte of vanwege je historie.
Christen mag je zijn door de genadige adoptie van een liefdevolle hemelse vader.
Dat uitnodigende karakter zit diep verankerd in de christelijke cultuur.
Overal waar die term gebruikt wordt, moet er een welkom klinken.
Jezelf ‘christelijk’ noemen om daarmee hele groepen anderen buiten te sluiten is geen optie binnen onze traditie.
Zelfs niet als die ander geldt als concurrent of zelfs bedreiging:
‘Heb uw vijand lief’ is een vuistregel die wij wonderlijk (soms pijnlijk) genoeg hebben meegekregen van onze Heer zelf.

4. De christelijke cultuur is barmhartigheid.
Wie ‘christelijk’ mag heten en wie niet, vertelt Jezus aan de hand van een verhaal over schapen en bokken.
De schapen (de christenen) staan aan Jezus’ rechterhand en mogen daar staan omdat ze hongerigen voedden, dorstigen te drinken gaven, vreemdelingen opnamen, naakten kleedden en zieken en gevangenen bezochten.
Meer dan alle geloofsstellingen, meer dan alle kerkgang of kerkgeschiedenis is dit het fundament van alle christelijke cultuur: de barmhartigheid.
Heb God lief boven alles en behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden -
dat is het hart van de Wet en de profeten, en dus het hart van de christelijke traditie.

5. De christelijke moraal maakt het politici onmogelijk.
Wie de Bergrede of andere woorden van Jezus wil doorvoeren als politiek program, loopt al snel gillend weg.
Wraak wordt ondergeschikt aan het toekeren van de andere wang.
Vergeving moet tot in het oneindige worden herhaald.
Als een ander iets van je eist, moet je niet weigeren maar juist het dubbele geven.
Daar valt geen politiek op te bedrijven.
Het is een open uitnodiging naar gewelddadige profiteurs om een weerloze cultuur omver te lopen.
Eeuw in, eeuw uit hebben fans van Jezus het gezegd: ‘Dit kunt u toch niet menen!’
- Maar hij meende het serieus genoeg om het in praktijk te brengen en zich te laten verraden,
bespotten, bespugen, mishandelen en kruisigen.
Politici die met de christelijke cultuur flirten hebben de plicht om zich tegelijkertijd rekenschap te geven
van dat eerste voorbeeld van de ‘eerste christen’.

Tot slot
Wij passen ervoor om ingezet te worden voor holle campagne-retoriek,
om als stemvee te worden opgetrommeld, om de symbolische stok te zijn waarmee anderen worden weggeslagen.
Dat druist recht tegen het hart van het christendom in, dat wereldwijd open is,
grenzeloos barmhartig en lokale politieke beslommeringen ver overstijgt.

Aan de andere kant juichen we het toe - dat de christelijke traditie zoals christenen die zelf verwoorden,
meer ruimte krijgt in het politieke spel en in het maatschappelijk gesprek.
Laat kinderen weer iets leren over die dwarse idealist die Jezus Christus was.
Laat hen leren wat geloven betekent, zodat zij met begrip kunnen opgroeien in een multireligieuze samenleving.
Laat hen leren waar de alomtegenwoordige christelijke symboliek in onze geschiedenis echt naar verwijst,
zodat ze beschermd worden tegen opportunistisch misbruik ervan.
Leef het hen politiek voor, zodat al het mooie dat de christelijke cultuur voorstaat, meer gerealiseerd zal worden.
Tot zegen voor alle volken, zoals de oude woorden dat zo mooi zeggen.

Petitie. Het is eigenlijk meer een verklaring dan een petitie, en een die geen dag te vroeg komt in deze tijden waarin ronduit fascistische of fascistoïde politici over "christelijke cultuur" oreren.

18 februari, 2017

Hij kan je verliefd maken


To make my life beautiful, de Alex Harvey die niet DE Alex Harvey was, maar over wie we verder niets hoorden dan dat hij dit nummer zong of speelde. Zondige sentimentele schoonheid uit september/oktober 1972 (althans op de radio)


Guitar man, Bread. Kapotgemaakt door een van de ergste, zoniet het ergste kitschprogramma van de Nederlandse radio. Maar nu mag het toch wel weer, of even weer?
Dit om de volgende in te bedden, uit die tijd - Peter Skellern overleden, ik ken verder niets van hem, dus bij wijze van uitzondering maar weer een uitlui. De drie passen bij elkaar, en in die tijd.


You're a lady

17 februari, 2017

Tom Regan


Eerlijk gezegd, de naam Tom Regan dringt pas tot mij door bij zijn overlijden vandaag. Voorvechter van de dierenrechtenbeweging (en dus voorbeeld voor de Partij voor de Dieren).
Een interview door Dirk-Jan Verdonk.

16 februari, 2017

Bijensterfte als technisch probleem dat met kunstdarren is op te lossen

Technologische oplossingen voor rampen die door technologie ontstaan: zijn er veel mensen die er raar van opkijken?
Harari ziet de ramp die de mens voor de rest van de aarde betekent zich oplossen doordat zij geheel vervangen wordt door eigengemaakte godgelijke machines.
Het Engelse woord drone betekent eigenlijk: dar, mannelijke bij. Mannetjesbijen hebben maar één taak in hun leven en die is niet te rijmen met de dood en verderf zaaiende bromvliegtuigjes die op enorme afstand bestuurd worden. Darren hebben gemeenschap met de koningin van het bijenvolk, die op haar beurt alleen het leggen van eieren als levensvervullende bezigheid heeft. Hebben de darren hun taak al dan niet uitgevoerd dan worden ze zonder plichtplegingen gedood of uit het nest gegooid - hier staat het bevattelijk samengevat.
Dat er voor onbemenste minivliegtuigjes meer bestemmingen zouden kunnen zijn dan mensen vanuit de lucht doodschieten in "moslimlanden" zoals ze zo fijntjes genoemd worden wordt al regelmatig doorgegeven. Het grootste postorderbedrijf ter wereld maakt er blijkbaar gebruik van om pakjes te bezorgen. Ik hoef niet te weten hoe dit in zijn werk gaat. Ook bespied- en gluurfuncties worden genoemd, soms ter redding van bedreigde diersoorten in beschermde natuurgebieden - zeggen de hoeraberichten.

Bestrijdingsmiddelen bedreigen vele bijensoorten, en bijen zijn onontbeerlijk voor de bestuiving van bloeiende planten - al dan niet gekweekt. De enige zinnige stap tegen de dreiging van het grote uitsterven (men kan beter zeggen: de grote uitroeiing) is het stoppen met die bestrijdingsmiddelen. Maar dan beseft men de logica van technologie niet. Op een technisch probleem - zo zou men het uitsterven van bijen kunnen noemen - passen alleen maar technische oplossingen. En hier wordt wel een van de obsceenst denkbare ontvouwen: drones ter vervanging van bijen bij de bestuiving. Dus: mechanische darren in plaats van darren. In verband met wilde planten wordt dit idee niet gebracht.
Er is een goede kans dat u het obscene niet eens inziet. De berichtgevers, de link is er maar een van vele, zien dat blijkbaar niet. Gewoon doorgaan met gifstrooien en intussen techniek inzetten voor de dieren die je uitroeit.
Mijn verstand kan er niet bij.

Tarweslaven en moordenaars - Homo sapiens


Een visie, die ik evenwel niet zomaar weerleggen kan, als ik het zou willen, die tenslotte uitmondt in anarcho-primitivisme. Alleen heeft de wereld, althans de mensheid in haar huidige vorm, geen ecologisch draagvlak daarvoor.
Meer over Harari's boek hier.
De belangrijkste praktische conclusie die je uit zijn betoog kunt trekken is: stop met vlees eten. Rutger Bregman van de Correspondent had zijn Damascusmoment niet eens door het boek maar door het boven gelinkte artikel.