18 februari, 2018

Mei 1968 - een Dubbele Boterham met Kaas

Voor het kwartaalblad De AS, de naam is een acroniem voor Anarcho-Socialist, ben ik ooit een serie gedachtenissen over Actie in de Jaren Zeventig begonnen. Een link, De Link opzoeken leert mij dat ik de serie in volle vlucht heb afgebroken. De serie heet Dubbele Boterham met Kaas.

Heb ik dat al verteld? Kort voor de Kamerverkiezingen vorig jaar was ik op een redactievergadering van De AS en het viel als een blok op mij dat niemand van de aanwezigen een woord besteedde aan de actualiteit. De Verenigde Staten van Amerika hadden ruim een maand een president die echt niet anders kan aangeduid worden dan als een fascist, maar blijkbaar was het niet interessant. Nu was Wilders ook maar zelden of nooit onderwerp van gesprek, maar de identificatie van nogal wat redactieleden met "vrijdenken", het georganiseerde atheïsme in Nederland, heeft geleid tot een tenenkrommend "Hernieuwd Islamdebat"-nummer, verlucht met fijne cartoons van de Profeet. Ja, die. Dat vrije denken in Nederland heeft toch al een richting genomen die ernstig te denken geeft, zij het niet zoals ze daar graag willen - Paul Cliteur was er voorzitter, en hij vindt dezer dagen dat Onze Lieve Heer ons toch niet allemaal gelijk geschapen heeft. Opmerkelijk voor een vrijdenker, misschien niet voor een prominent lid van de Baudetclub. (Ja, hij was eerder lijstduwer bij de Partij voor de Dieren, tot behoorlijke schande, zeker achteraf).

Op die vergadering kwam ik aan na vertrek uit het virtuele redactielokaal van Krapuul, waar alle actieve redactieleden op dat ogenblik aanwezig waren. Het was een zeer merkwaardige ervaring - de voeten getrokken uit de modder van het dagelijks speuren naar het polder- en het internationale fascisme naar de losgezongenheid van iedere actualiteit. Je zou kunnen zeggen dat het een reis naar de irrelevantie van een zeker anarchisme was.

Het klapte op het ogenblik waarop ik vertelde dat ik met de inmiddels twee jaar geleden overleden fungerend hoofdredacteur (officieel: einderedacteur) had vastgesteld dat "vijftig jaar 1968" toch een themanummer zou moeten worden. Ik liet de vergadering als het ware de laatste wil van de oprichter van het tijdschrift weten. Iemand zei dat het een goede gelegenheid was voor de redactieleden om te vertellen wat zij met mei 1968 hadden gedaan. Ja, voor de meeste redactieleden zou dat een verhaal kunnen opleveren. Maar dit was dan ook de nieuwe eindredactrice te veel. Het kwam er op neer dat zij geen zin had verder te werken in een in zichzelf besloten bejaardensoos zonder enige relevantie voor thema's die anarchisten van nu bezighouden. En toen ik hiermee via een intern schrijven instemde kon ik zonder plichtplegingen ten aanzien van een auteur/redacteur van vijfentwintig jaren her ook vertrekken.

Voor straf hier een Dubbele Boterham met Kaas over mijn mei 1968. Trouwe krapulisten herinneren zich wellicht deze mystificatie. Ik ga niet uitleggen waarom ik die geschreven heb.
Een serieus stuk dat wat mij betreft zou aansluiten bij de reeks van De Wereld Morgen over mei 1968 heb ik vorig jaar al hier geschreven.

*

Dan is het verhaal van "mijn" mei 1968, de Grote Mei dan, met vooral wat er aan voorafging, tamelijk snel verteld.
Voor de laatste formele schooldag van mijn eindexamenklas was, naar gebruik, een soort afscheidsopvoering traditie. Die bestond uit een soortement demonstratie met heusche beschilderde borden en teksten betrekking hebbende op docenten - risqué want sommigen moesten ons examen beoordelen. Vermeldenswaard lijkt mij de tekst over een gymnastiekleraar die iets te graag aan de achterwerken van goed presterende leerlingen kwam (dus niet bij mij). Hij lachte wat schaapachtig.

En door de microfoon die via de conciërge geregeld was schalden de teksten die ik geschreven had met dankzeggingen jegens diezelfde leraren over de binnenplaats, ook niet mals.
De HBS-afdeling had zo hun eigen opvatting over een afscheidsstunt. Zij zetten een tuinslang in op onze uitvoering. Het was toch al kil en regenachtig.
Dit voor het geval dat u denkt dat gymnasiasten gedoemd zijn tot corpsballendom en andere vwo'ers niet. Integendeel.

Eén HBS-er sloot zich solidair aan bij de gymnasiasten, hij had een pick-up met singles bij zich die via het systeem over de binnenplaats klonken. Had hij er meer dan twee bij zich? Dit zijn de twee die ik mij herinner.


Love makes sweet music, Soft Machine. "Die is van vorig jaar," zeurde ik. Hij: "die wordt opnieuw uitgebracht hoor". Pieter, ik wacht nog op die rerelease...


Sittin' on the dock of the bay, Otis Redding. Wel contemporain, ik was niet blij met deze enorme hit: o, "ze" ontdekken Otis Redding nu hij dood is.

Het eindexamen bewoog zich tussen de moord op Martin Luther King en de korte verdwijning van De Gaulle, met als toegift de moord op Robert Kennedy. Het Nieuws kwam via radio en televisie. Daar kwam het ook echt op.
Bewogen andere tijden.

*

U vraagt zich helemaal niet af waarom die serie "Dubbele Boterham met kaas" heet dus zal ik het uitleggen.
Die legendarische jaren zestig speelden zich in de jaren zeventig af.
De Amsterdamse georganiseerde anarchisten participeerden in een zelfbeheerd koffiehuis, Roodmerk geheten, waar de grootste attractie de Dubbele Boterham was. Met ham en kaas. Voor de vegetariërs alleen met kaas.
Vanuit deze basis werd menige actie voorbereid of gevoerd. En betrokkenen werden geacht bardiensten te verrichten. Ik kan nog steeds zeggen dat ik dat niet met veel plezier deed.
Toen de anarchistenclub in het niets was opgelost kwam ik er wel weer, inmiddels kon men er ook een uitsmijter genieten, wat ik dan met plezier deed. Een ander mocht er op zwoegen.

Goed, dat weet u dan weer.

16 februari, 2018

Toen het feminisme in Nederland een baard had: Michel Korzec RIP

De titel is licht overdreven. Slechts licht.
Dolle Mina heette vernoemd te zijn naar Wilhelmina Drucker, van wie er een standbeeld staat aan de Churchilllaan in Amsterdam. Drucker kan de prominentste anarchistische feministe van haar tijd (levensjaren: 1847-1925) genoemd worden. Maar "Dolle Mina" is zij nooit genoemd. Die naam hoort bij de Tweede Golf feminisme in Nederland.
In de begintijd had Dolle Mina een uitgesproken marxistische inslag. Intuïtief vond ik dat Rita Hendriks, een van de voorvrouwen, dat niet zo waardeerde. Selma Leydesdorff bevestigde mijn indruk met de opmerkelijke woorden "haar vriend wil het zo".
Waarmee het latere separatisme in de beweging mij al in 1970 gerechtvaardigd leek.
Die vriend was Alex Korzec, die met zijn broer Michel aan de wieg van Dolle Mina gestaan heeft.

Michel is zaterdag jongstleden overleden, iets wat ik ook alleen maar terloops verneem, via dit bericht.
Dat dit zo in mediastilte kan gebeuren vind ik behoorlijk erg.
Maar het is bij dezen vermeld.

14 februari, 2018

De onwil om het over imperialisme en kapitalisme te hebben

Het is ongeveer een traditie dat ik naar de conferentie van het Anarchist Studies Network (ASN) in Loughborough ga, een tweejaarlijks treffen van mensen die het anarchisme bestuderen of de wereld vanuit anarchistische hoek bekijken. In 2016 was het in die septemberdagen nog even bar en boos heet, wat voor een schildklierlijder als schrijver dezes een benadering is van marteling.
En wat was mijn bijdrage dat jaar, toen het zwaartepunt Feminisme was? Als medeoprichter van een genootschap ter bestudering van religieus anarchisme vond ik het niet moeilijk: de receptie van Kartini in Nederlandse christen-anarchistische kring. Met haar theosofisch aandoend beleden geloof sloot Kartini het meest aan bij het christen-anarchisme - tot op zekere hoogte. Enfin, misschien vertaal ik de inleiding alsnog.

Kartini was tevens de sleutel tot nadere beschouwing van het schandelijke regime dat de Nederlanders oplegden aan Java en de verdere archipel die Indonesië ging heten. In de hagiografie rond Kartini wordt zij de Moeder van Indonesië genoemd, wonderlijk evengoed, omdat zij op geen enkele manier laat blijken het woord zelfs te kennen, laat staan dat zij het gebruikt.
Het andere schandaal is dat zij buiten de Nederlandse literatuur wordt uitgesloten. Eigenlijk heb ik daar verder geen woorden voor. Maar dat de Nederlandse spruitjesmentaliteit van liefst negeren van alle buitenland ook weer niet plotseling is uitgebroken met het liegen op levensgevaarlijke schaal van een bij voorbaat als incompetent te kwalificeren minister van buitenlandse zaken, staat vast. En zeker de koloniën hoeven niet mee te doen.

Het zwaartepunt van de komende ASN-conferentie in september is "dekolonisatie". Een modieus aandoend thema dat plotseling van alle kanten lijkt te komen - rijkelijk laat bijna zestig jaar na de formele dekolonisering van Afrika en nog later na die van Azië. Het oordeel van een linkerzijde waar ik waarde aan hecht is nogal bars: het is een rechtse oprisping. Ook een kameraad wiens bijdrage ik zeer zal missen op de conferentie is hard en duidelijk in zijn oordeel: neoliberale hobby.
Daarnaast heb ik op mijn gebied mijn kruit wel zo'n beetje verschoten met Kartini...

Ik heb nog net een dag om door te geven of ik een bijdrage voor de conferentie heb en zo ja, wat voor.
Ik deel nu met u mijn twijfels en overdenkingen. Die komen hierna in de vorm van losse stellingen, waarvan hier de eerste drie.

*

1. "De staat" bestaat bij de gratie van kolonisering. Die kolonisering begint bij wat men dicht bij huis kan noemen: het beschikken over land en lichaam van degenen die de macht van de koloniserende klasse kunnen voelen en deze niet kunnen weerstaan.

2. De vorming van de staat gaat vervolgens met annexatie en afscheiding/afstoting gepaard. Niets aan de grenzen van het huidige Nederland is op linguïstische of godsdienstige gronden te verdedigen. Het is Nederland omdat het Nederland is, punt.

3. De staat komt met geweld tot stand, bloed lekkend uit alle poriën. Genocide is niet ongewoon: Pruisen, Engeland onder de Normandiërs. De totstandkoming van Frankrijk, Spanje. Ook de Republiek, die algemeen als voorloper van "Nederland" wordt gezien.

(wordt vervolgd derhalve)

11 februari, 2018

"Wij zijn hier omdat jullie daar waren"

Begin dit jaar is Ambalavaner Sivanandan overleden, theoreticus aangaande zelf doorleefd racisme.
Sivanandan is geboren in Colombo, Sri Lanka, als zoon van een Tamil postbeambte. Hij verliet het land na de rellen en pogroms tegen Tamils van 1958. (De gewelddadige vervolging van Tamils gaat tot vandaag door).
Hij ging wonen in het VK, volgde een opleiding tot bibliothecaris, werkte bij diverse openbare bibliotheken voor hij hoofdbibliothecaris werd bij het Institute of Race Relations (IRR) in 1964.

In 1972 vond er een belangrijke scheuring plaats bij het IRR: tot dan was de organisatie gematigd en academisch geweest, ernaar strevend "rassenverhoudingen" te bespreken en de regering te adviseren op beleidsgebied. Maar een omvangrijk deel van de staf van het IRR, Sivanandan inbegrepen, had bezwaar tegen deze oriëntatie en deed een beroep op het bestuur dit te veranderen. De meerderheid van het bestuur trad af en het IRR richtte zich vervolgens op het steunen van gemeenschapsorganisaties en aan het opbouwen van een door zwarten geleide antiracistische beweging in Groot-Brittannië.

Sivanandan, als de nieuwe directeur van het IRR, verklaarde:

We wilden niet langer boekdelen toevoegen die in versluierende en erudiete taal tot een kleine groep van uitverkorenen spraken, we geloofden niet meer in de welwillendheid van regeringen die naar onze beredeneerde argumenten zouden luisteren. Er was een hele doorleefde ervaring - vaak niet kwantificeerbaar in enquêtes - van wreedheid vanwege de politie, racistisch geweld, vertekening in de media, slecht onderwijs en marginalisatie. Het was nu onze taak om zoniet ons hiertegen uit te spreken dan in ieder geval het er over te hebben.

Sivanandan werd redacteur van het theoretisch kwartaaltijdschrift van het IRR Race, herdoopten het in Race & Class om het verband tussen beide te beklemtonen. Het tijdschrift beoogde te informeren voor activisten, denken om-te-doen aan te moedigen, legde verband tussen "de situatie van zwarte arbeiders in Groot-Brittannië en de onafhankelijkheidsstrijd in de onderontwikkelde wereld" met het oogmerk een autonome zwarte arbeidersklassepolitiek in Groot-Brittannië op te bouwen. Deze wordt vaak verwaarloosd door traditioneel links en de vakbeweging.

Hij heeft ook veel geschreven over racisme, kapitalisme, wreedheid van de politie en zwarte antiracistische strijd in Groot-Brittannië. Veel van deze essays zijn te vinden in zijn boek Catching History on the Wing.

- Biografische notitie ontleend aan Libcom.
De levensschets naar aanleiding van zijn overlijden, waaraan de titel van dit stuk ontleend is, hier (Engels).

10 februari, 2018

Een frons op zijn kop

Zo ken je het hele nummer niet, en zo heb je vier versies bij elkaar. De tekst is een weggevertje: Smokey - voorstudie van onder andere Tears of a clown, dat dan ook weer leentjebuur speelt bij The tracks of my tears.


A smile is just a frown turned upside down, Carolyn (Caroline) Crawford, het origineel. 1966


Brenda Holloway, de mooiste zangeres als ik zo vrij mag zijn met de beste stem waar Motown verder niet veel mee gedaan heeft.


Truly Smith


The Temptations, die de zin besloten in de titel in Smilin' faces zouden overdoen. Amen.

Dit is best wel erg, en het is ook een heel ander nummer, maar blijkbaar is de uitdrukking niet speciaal van Smokey Robinson:

Wayne Newton. Ook volkomen foute artiest.

08 februari, 2018

Een zeereservaat als complot tegen eilandbewoners: Chagos

Wie niet van kolonialisme wil spreken moet ook over racisme zwijgen - de twee hangen zo nauw samen dat het in feite onmogelijk is. Vandaag moest het Britse Hooggerechtshof besluiten of gelekte stukken gebruikt mogen worden in de zaak van de Chagossianen, het volk dat in zijn geheel gedeporteerd is om een marinebasis voor de VS in te richten op een eiland dat als paradijselijk wordt beschreven, Diego Garcia.

Het nieuwste complot tegen de Chagossianen is het uitroepen van de zee waarin de archipel ligt tot natuurreservaat. Gelekte notulen van de VS-uitbaters en de Britse kolonialen laten zien dat er geen Mooie Groene Bedoelingen achter het uitroepen tot reservaat schuilgaan.
Uit de gelekte notulen:

"7. [Colin] Roberts [directeur voor Overzeese Gebieden en Commissaris voor het Brits Indische Oceaan Territorium (BIOT) waar de Chagos archipel toe behoort] verklaart dat naar het inzicht van Hare Regerings Majesteit [ja, echt zo] over het reservaat, er geen "menselijke voetafdruk" of Vrijdagjes zouden zijn op de onbewoonde eilanden van BIOT. Het inrichten van een zeepark zou de aanspraken op hervestiging van de vroegere bewoners van de archipel naar zijn zeggen ongedaan maken.

15. Het inrichten van een zeereservaat zou naar Roberts verklaarde de doeltreffendste manier op de lange duur zijn om te voorkomen dat de vroegere inwoners van de Chagos Eilanden of hun nazaten weer zouden gaan wonen in het BIOT."

Of het Hooggerechtshof gelekte stukken als bewijs accepteert is de vraag. Of de zaak dan afgedaan is ook.

Een van de beste redenen waarom Jeremy Corbyn premier moet worden is, dat hij als Labourparlementslid van begin af aan tegen deze samenzwering geweest is.
Het Hooggerechtshof heeft het bezwaar van eisers afgewezen. Op naar de volgende ronde.

New Statesman.

04 februari, 2018

Het geheim van Peter Brian

Ik was ziek met een kaakabces, 15 juli 1973 en plotseling is daar een Vlaams radiostation op de golflengte van Caroline. Beter in de ether op 385 meter - maar het was two-five-nine. Alsof ik aan het trippen was door de koorts.
En toen Peter van Dam die het station aankondigde in een vet accent dat ik niet kon rijmen met zijn rol als "Peter Brian" eerder aan boord. Hij legt in dit videootje uit hoe dat zat.



Peter van Dam is op 6 januari overleden.

03 februari, 2018

Eet er lekker van


Kijk dat heb ik nou, Rijk de Gooyer.
Muzikaal sloot het aan bij de in 1966 debuterende Jacques Dutronc, maar het is geschreven door onder anderen Lee Hazelwood. Bij de video geeft iemand het commentaar dat het een vertaling is van deze:


Cindy Jane< Roland W Het lijkt sterk op elkaar, maar dit is uit 1967 en toch net iets anders. Het lijkt eerder geplagieerd van Kijk dat heb ik nou. Heeft Hazlewood het speciaal voor Rijk de Gooyer, die wel de tekst heeft geschreven, gecomponeerd? Lee Hazlewood blijkt veel belangwekkends uit de jaren zestig geschreven te hebben. Ik moet zeggen dat ik mij daar niet van bewust ben geweest.
Go die big city
Onschuldig veroordeeld is een meermalen terugkerend thema in nummers van Hazlewood:


The girl on death row, met Duane Eddy


The night before, nee, niet het nummer van de Beatles. Hier is wel een duistere schuldigheid aan de orde, bevorderd door drank.
Dat ik de man zo laat ontdek. Niet te laat in ieder geval. Onlogische toevoeging.

01 februari, 2018

Waterhouse en het mythisch universum

Maakt het in het tijdperk van niet alleen technische reproduceerbaarheid maar in dat van elektronische verspreiding, los van de oorspronkelijke materialen, nog veel uit of een bepaald schilderij in een zaal hangt of niet? Het huidige Nederlandse kabinet wil in het kader van de nationale verspruitjesing schoolbezoek aan de Nachtwacht verplicht maken. Wat de jongelui ter plaatse moeten leren zal in de buurt van religie in de oorspronkelijke betekenis zijn: in ontzag terugwijken. Bij de Nachtwacht lijkt mij dat nog wel mogelijk, de files voor de zonnebloem van Van Gogh maken die gedachte onzinnig. "Even kijken en meteen opsodemieteren" om in de geest van Sonnevelds stalmeester te spreken.

Er valt over Hylas and the nymphs van Waterhouse van alles te zeggen maar nou juist niet in verband met #metoo. Wie het schilderij met het oog op die alleszins gerechtvaardigde commotie/actie verwijdert, plaatst zich buiten het mythisch universum waar het schilderij naar verwijst. Laat daar het eventuele gesprek over gaan. Maar ik vrees het ergste.




Jammer genoeg levert het geen metatekst op, maar ik arresteer hier de reactie van de Nederlandse filosoof Harm van der Gaag op de site van de Manchester Art Gallery ("awaiting moderation"):