25 augustus, 2016

Florentijnse observaties 3 - De fakir


Hoe vaak zal het voorkomen dat er een roman verschijnt waarvan de auteur zegt dat die mystiek-anarchistisch is? Ik ga verder niet uitweiden over de drie lagen van de roman The fakir of Florence (ook omdat het er meer dan drie zijn) van Paul Cudenec, die ik makker en geestverwant meen te mogen noemen. Bij een ontmoeting stelde ik hem de vraag of hij het met mij eens was dat een rivier een ziel heeft. Hij moest er, enigszins tot mijn verrassing, toch nog even over nadenken alvorens “ja” te zeggen.

Ergens in het boek spreekt hij zijn afkeer uit van het christendom. Tegelijk wordt hij gegrepen door de muziek die hij hoort in de San Marco-kerk. Geen idee wat die muziek inhoudt, maar het leek hem voldoende om te zeggen dat zij hem zou kunnen “bekeren” (wat van mij niet hoeft). Maar een centrale figuur uit het christendom blijkt ook een centraal figuur in de roman te zijn. En meer zeg ik niet, want misschien is dit al te veel. En zo besluit ik deze bespreking in drie lagen.

- Paul Cudenec, The Fakir of Florence – a novel in three layers. [S.l., Sussex:] Winter Oak Press, 2016. 281p.

Het eerste hoofdstuk.

24 augustus, 2016

Toen ze voor de moslims kwamen...

Er zijn grote verschillen tussen de jaren dertig en nu. Er is geen Hitler, Mussolini, er is geen gedisciplineerde massabewegiing die straatterreur uitoefent. Ondanks de collaboratie van het toch al niet zoveel voorstellende Nederlandse intellectuelendom met het nieuwe oude racisme, en de instemming van een enkele cabaretier en dan weer meer schrijvers - maar er is geen Wichman bij, niet eens een Martien Beversluis. Laat staan internationaal bekeken: er is geen Schmitt of Heidegger van deze tijd, geen Hamsun, Brasillach, Céline, Pond.
Toch zijn er angstwekkende parallellen of overeenkomsten.
Secundair denk ik bij het geplaatste beeld: zou ik die smerissen hebben gezegd, ceteris paribus, dat ze dit hadden te laten? Het zijn er vier. Bij een had ik het gedaan, ja. Misschien ook nog bij twee. "Mijnheer, bemoeit u zich er niet mee".
Maar zo werkt het, en ik hoop maar dat de toekijkende anderen in Nice vooral met verbazing toezien. En geïntimideerd.
In Cannes juichte het witte badgastenpubliek bij iets soortgelijks.
Wat zou IK doen, ter plaatse? En zo werkt het hellende vlak.
Toen ze voor de naar hun mening onjuist geklede moslims kwamen...

23 augustus, 2016

Florentijnse observaties 2 - De lagen van een stad

II.

Als ik de titel De fakir van Florence in het Nederlands weergeef spreek ik meteen het vermoeden uit dat het niet vertaald zal worden in het Nederlands. Paul Cudenec heeft zich aan een roman gewaagd, een roman die naar de ondertitel zegt drie lagen heeft. Nou, er zijn er nog wel meer, dunkt mij. Alleen al in de observaties van het Firenze van nu zijn Men kan Firenze bekijken als toeristentrekpleister of als plaats waar men iets te doen heeft wat daar niet mee te maken heeft, dat alleen in geografische zin aan de stad gebonden is. Bomans schrijft dit ergens over het “beleven” van een stad – alleen als je over de London Bridge gehaast loopt omdat je (voor je werk of iets dergelijks) aan de overkant moet zijn, zul je de brug en de rivier in volle glorie beleven.
Ik word werkelijk dagelijks geconfronteerd met de vraag: wat hebben die toeristen aan Amsterdam? Langzamerhand zullen ze er geen Amsterdammer zien, behoudens de pretmachinisten van D66 en hunner gelijken, de leuketrrasjesinleukebuurtenliefhebbers. Die hun loonslavenbestaantje als een grote geweldige vakantie beleven en die dan ook niet uit Amsterdam komen.

Een stad heeft zelf altijd de historische lagen waaruit zij voortkomt. Istanbul is ook Constantinopel en Byzantium. Is Londen nog de arbeiders- en werlozenstad uit de tijd van Dickens, de stad van de branden, de middeleeuwse stad met alle fasen die zij in die tijd doorlopen heeft, de stad met de (pre-?)Keltische naam Londinium? Misschien maar men moet er goed naar zoeken, en iets weten van de stad dat verder gaat dan het overzicht aan bezienswaardigheden die men met een knipje op “Afbeeldingen” via de zoekmachine op het net vanuit bureau- of leunstoel kan bekijken.

Soms heb ik moeite in Amsterdam nog de industrie- en koopliedenstad te herkennen, laat staan de vissers- en havenplaats met de moestuinen waar de naam Warmoesstraat nog naar verwijst (en al die agrarische markten: boter, kalver-). Niet een stad waar Anne Frank ondergedoken is, maar waar de kamer bekeken moet worden waar zij Haar Boek heeft geschreven, alsof het ooit haar bedoeling is geweest het uitgegeven te zien. Het is geen stad meer met een joodse presentie waar gewelddadig een eind aan gemaakt is. Om een niet willekeurig voorbeeld te nemen.

Toeristische exploitatie desacraliseert: het werd mij onmogelijk gemaakt mij in te leven in wat een klooster moet zijn geweest, het Mosteiro dos Jerónimos in Belém door het onophoudelijk flitsen en klikken van fototoestellen van in wezen ongeïnteresseerd publiek. Been there, done that. Kijk maar.

22 augustus, 2016

Europese kanarie verdwijnt uit Nederland

Wat ik mij herinner uit het schoolbiologieboek: vogelsoorten verdwijnen (zo ongeveer), zoals de griel, de hop, de raaf, de ooievaar, andere verschijnen, zoals de europese kanarie, de turkse tortel en naar ik meen de steltkluut. Stond de kuifleeuwerik er bij? Na een opmars is die weer geheel verdwenen uit Nederland. En met de Europese Kanarie gaat het ook niet goed.
Waarschijnlijke oorzaken: het verdwijnen van overbosjes, onofficiële ruige veldjes, bestrijdingsmiddelen. Die ook de huismus tot een bijzondere verschijning hebben gemaakt.
Hier meer over deze vogel, die nog maar in een provincie en een gewest broedt.

Hier zingt er een in Vogelenzang (er zijn ook andere vogels te horen, zeer denkbaar in zo'n plaats aan de duinrand).

21 augustus, 2016

Florentijnse observaties 1 - Bob

Het was een onderdeel van de cursus bureauredactie die ik gevolgd heb: wees voorzichtig met de “zoek-en-vervang-alles-functie”. Iemand levert een romanmanuscript in, een uitgever ziet er iets in. De mannelijke hoofdfiguur heet David, en zo ongeveer op het laatst zegt de uitgever tegen de schrijver: die naam klinkt zo joods, dat geeft het verhaal een lading waar het niet nodig is. “Goed, we noemen hem Bob,” zegt de schrijver opgewekt.
In de loop van het verhaal bezoekt David Firenze.

Ik ben twee keer in Firenze geweest, en heb beide keren de enorme rij voor wat in mijn herinnering het Uffizi is maar ook de Accademia kan zijn mogen aanschouwen. Niet zo waanzinnig lang als voor het AnneFrankhuis in Amsterdam dezer dagen, maar toch zo lang dat ik mij er nooit bij aangesloten heb. De tweede keer stond de Bob van Michelangelo in plastic voor de deur. Dat was natuurlijk niet de echte Bob, maar erger – als je het zo wilt noemen – is dat ook in het museum zelf een replica vertoond wordt. De echte Bob is niet zomaar voor de massa te bezichtigen.
Van de tweede keer herinner ik mij dat we wat doelloos op straat stonden en dat het begon te regenen. Als uitgenodigd verschenen er zwarte Afrikanen op het plein die paraplu's te koop hadden. Aan de dichtstbijzijnde man vroeg ik hoe duur een zou zijn. “Undeci,” versta ik, de transactie is nog niet voltooid als hij en zijn maten wegstuiven: politie! Ik had zo onsportief kunnen zijn om met gratis plu meteen weg te lopen maar dat bedenk ik eigenlijk nu pas. Dit moet een vast kat-en-muisspelletje zijn met zogenaamde illegalen die worden opgejaagd en na het jagen terugkeren. Zo ook mijn koopman. Ik sta met mijn elfduizend lire in de hand en dan zegt hij dat het “quindeci” moest zijn. De oeklank die daar niet per se in thuishoort voor mijn gevoel herhaalt hij. Hij is tevreden met dertienduizend, halverwege vraag- en misverstane prijs.

Het zullen niet dezelfde Afrikaanse opgejaagden zijn, maar nu verkopen andere vluchtelingen er naar ik begrijp selfiesticks. Kun je een paraplu nog een redelijk nut toekennen, een selfiestick in de hoofdstad van de Renaissance is hulpverlening aan het opgeblazen ego van de toerist die even wil laten weten dat hij/zij zich de stad heeft toegeëigend.
Ik kan mij niet herinneren van beide keren dat ik ergens geweest ben “waar je geweest moet zijn”. In mijn schoonouderlijk huis staat een foto die ik blijkbaar gemaakt heb van Lief aan de Arno met op de achtergrond de Ponte Vecchio. Misschien hebben wij over die brug gelopen, maar ook dat herinner ik mij niet.
Als ik haar vraag wat wij er precies gedaan hebben herinnert zij zich dat zij een microfiche heeft gemaakt van een handschrift dat zij bestudeerd heeft, dat zal in de universiteitsbibliotheek zijn geweest. Verder strekt de herinnering niet, behalve dan de regenbui en de bijbehorende paraplu's. Die regenbui heeft niet lang geduurd, maar een regenscherm is altijd handig.

19 augustus, 2016

Ethiopië in opstand

De afgelopen tijd is het verzet tegen het formeel parlementair-democratische regime van Ethiopië uitgebreid. Het ordehandhavingsgespuis heeft intussen een onbekend aantal levens op zijn geweten: officieel gaat het om tientallen, de oppositie houdt het op honderden. Een van de punten waar de opstand over gaat is, op veel plaatsen in de zogenaamde Derde Wereld aan de orde, de diefstal van land door het regime en de verdrijving van bewoners.

Merera Gudina, leider van het Oromo Volkscongres zegt dat het land op een tweesprong staat. "De mensen eisen hun rechten, ze zijn het meer dan zat wat het regime meer dan een kwarteeuw aan het doen is. Zij protesteren tegen landroof, de beroerde vergoedingen, gestolen verkiezingen, de stijgende kosten van levensonderhoud, enzovoort."

Nog nooit eerder zijn de Oromo in zo grote maten opgekomen bij protest. Ook de Amhaarse bevolking is in opstand tegen wat in feite een door de Tigre-minderheid gedomineerd regime is. Als dit niet aan de eisen tegemoetkomt en doorgaat met bloedige repressie, verwacht de Oromo-leider, zou het wel eens een burgeroorlog kunnen worden.
Counterpunch signaleert al een democratische revolutie.

18 augustus, 2016

Sombere gedachten over nieren

De reclameaffiche toont een allochtoon ogende jongeman (in Nederland zegt men dat zo en het zal van belang zijn voor de inhoud) die zowaar twee nieren heeft. De suggestie van de tekst is dat je er daar best een van kunt missen. Word donor.
Zou er een geldelijke beloning aan vast zitten? Zijn er kosten aan verbonden voor de ontvanger v/m? Of wordt een soort liefdadige goedgeefsheid verwacht voor een stakker die in nood zit, bij voorbaat zelf maar met een nier verder door het leven? *)

Wonderlijk, altruïsme vragen, al dan niet tegen betaling, in een maatschappij waarin hebzucht en zogenaamd individualisme de heersende normen en waarden zijn. En iedereen als al dan niet onwillige donor aanmerken valt geheel buiten dit beeld. Tenzij er geld te verdienen valt aan het "mijnen" van organen - er lopen allerlei wilde verhalen over waarvan ik nog steeds geneigd ben ze niet te geloven. Waakzaamheid lijkt mij echter geboden.
En voor de zekerheid, afgezien van mijn Graves: ik ben verdacht geweest van niertuberculose en heb een rare streep over mijn nieren. Dus ze zullen niet zo geschikt zijn. Bovendien ben ik inmiddels te oud vermoed ik. (Het volgende punt: je bent een egoïst als je zomaar wil doorleven, weet wel wat dit kost!).

*) Misschien kan ik nog een foto van die reclame maken, maar ik beloof niets...

17 augustus, 2016

Zomerbeeld 2016 - Gevlekte aronskelk in laatste stadium

Gevlekte aronskelk in eindstadium van bloeiwijze
Zeepkruid
De geur van bloeiende wilde tijm, jonges, wat gaat er boven...

14 augustus, 2016

Te laat voor het zilte nat

Het dier ziet er weinig spectaculair uit, het zou ook een grote dode vis kunnen zijn. Een bruinvis die half Noord-Holland heeft afgezwommen heeft de tocht tenslotte niet overleefd. Het dier kon wel de ingang vinden maar niet de uitgang.
De Nauernasche Vaart staat in verbinding met het Noordzeekanaal, dat steeds meer verzilt, dus het was op de goede weg. Maar te laat.

Nieuws over dieren was tijdenlang typerend voor de komkommertijd.

13 augustus, 2016

Bombardeer de stad van de Broederliefde


City of soul, Eurogliders


Operation: M.O.V.E., Leftöver Crack


Save a city, Mischief Brew